سه نوع قطعه تقلبی بیشتر از همه به خط مونتاژ میرسد: قطعه بازیافتی که دوباره قلعکاری و لیبلزنی شده، قطعه کلون یا گرید پایینتر با مارک قطعه اصل، و قطعهای که از تلورانس خارج بوده و از خط تولید بیرون رفته است. هیچ آزمون واحدی هر سه را نمیگیرد. آنچه قبل از مونتاژ کار میکند ترکیب سه چیز است: بازرسی ظاهری با معیار مشخص، تطبیق سند و ردیابی، و آزمون فیزیکی و الکتریکی روی نمونهای که از همان lot برداشته شده.
چرا بازرسی چشمی بهتنهایی کافی نیست
قطعه بازیافتی قبل از فروش تمیز میشود، پینها دوباره قلع میخورند و بدنه رنگ مشکی تازه میگیرد تا شماره و مارک روی آن خوانا شود. نتیجه ظاهری تمیزتر از قطعه اورجینال است. اما سه نشانه در همین ظاهر باقی میماند: پینها یکدست و براقاند در حالی که پین قطعه نو مات است، ضخامت بدنه کمی کمتر از دیتاشیت است چون لایه رنگ روی آن اضافه شده، و شماره lot با تاریخ روی ریل و با تاریخ قالب روی قطعه همخوان نیست.
نشانه چهارم را چشمی نمیشود دید: قطعه بازیافتی معمولاً از برد جدا شده و پایههایش یک بار حرارت دیده است. این قطعه رطوبت گرفته و اگر بدون bake وارد کوره شود، ترک داخلی و popcorn میدهد. یعنی حتی وقتی قطعه از نظر الکتریکی سالم باشد، بدون کنترل MSL میتواند در مونتاژ خراب شود.
پنج آزمونی که تقلب را میگیرد
| آزمون | چه چیزی را نشان میدهد | محدودیت |
|---|---|---|
| X-ray | تعداد و شکل wire bond، اندازه die، ساختار lead frame، حباب زیر die | کلون با die اورجینال را نمیگیرد |
| XRF | آلیاژ پایه و پوشش پین، وجود سرب در پوشه | قطعه قدیمی سالم را هم مشکوک نشان میدهد |
| DPA و باز کردن بدنه | مارک روی die، تاریخ واقعی die، تعداد pad | قطعه مصرف میشود، فقط روی نمونه |
| آزمون الکتریکی و curve trace | منحنی مشخصه، جریان نشتی، ظرفیت،>کلون نزدیک به اصل ممکن است پاس شود | |
| آزمون لحیمپذیری | wettability پین پس از بازیافت و قلعکاری مجدد | به شرایط نگهداری قطعه نو هم حساس است |
ترتیب کار مهم است. اول سند و ردیابی، بعد ظاهر، بعد آزمونهای غیرمخرب، و در آخر DPA روی نمونهای که نشانه داشته. اگر DPA را اول بزنیم، نمونه را سوزاندهایم و دیگر نمیتوانیم کل lot را با آن مقایسه کنیم. تعداد نمونه به اندازه lot و به حساسیت کاربرد بستگی دارد؛ برای قطعهای که در مسیر ایمنی یا RF حساس استفاده میشود، حتی یک نمونه مشکوک باید کل lot را متوقف کند.
سه اشتباهی که در بازرسی ورودی تکرار میشود
اعتماد به CoC و لیبل ریل. لیبل قابل چاپ است و گواهی کاغذی هم. آنچه ارزش بررسی دارد تطبیق کد 2D روی ریل با lot، تاریخ تولید و مقدار سفارش است، و اینکه مارک روی بدنه با همان شماره در دیتاشیت آن تاریخ مطابق باشد. اگر شماره روی قطعه با شماره روی ریل یکی نباشد، پرونده بسته است.
نمونهبرداری از یک ریل. تقلب معمولاً در یک lot مخلوط توزیع میشود، نه در کل محموله. نمونه باید از چند ریل و چند تاریخ برداشته شود و نتیجه روی همان lot ثبت شود. اگر فقط یک ریل باز شود، بقیه ریلها بدون آزمون به خط میروند.
نبود ردیابی برگشتی. اگر نتوانی از سریال محصول نهایی به lot قطعه برگردی، در شکایت مشتری نمیتوانی ثابت کنی قطعه از کجا آمده. ردیابی باید از ورودی انبار شروع شود، نه از روزی که مشکل پیدا میشود.
در SUPERB PCBA چه اتفاقی میافتد
بازرسی ورودی در SUPERB با شمارش ریل توسط X-ray شروع میشود، یعنی تعداد قطعه با مقدار سفارش و با لیبل تطبیق داده میشود. بعد ظاهر و مارک بررسی میشود، نمونه برداشته میشود و در موارد مشکوک بدنه باز میشود تا مارک die و تاریخ واقعی دیده شود. قطعات دارای گارانتی ۷۳۰ روزه هستند، برای قطعات EOL آخرین خرید برنامهریزی میشود و هر جایگزینی pin-to-pin فقط با تأیید کتبی مشتری انجام میشود؛ جایگزینی خودسرانه در کار نیست.
در مونتاژ، هفت خط SMT تا قطعه 01005 و pitch 0.30 میلیمتر کار میکند، با 3D SPI، 3D AOI، X-ray و CT، سپس ICT، flying probe و آزمون عملکردی روی فیکسچر مخصوص همان محصول. قطعاتی که رطوبت گرفتهاند بر اساس J-STD-033 در 125 درجه bake میشوند و زمان floor life با lot ثبت میشود، تا قطعه سالم هم در کوره خراب نشود.
- تأمین قطعات: محدوده کار از BOM تا تحویل قطعات به خط.
- بازرسی قطعات و شناسایی تقلب: آزمونها و معیارهای پذیرش ورودی.
- بهینهسازی هزینه BOM: انتخاب جایگزین بدون افت مشخصه.
پرسشهای متداول
آیا X-ray برای همه قطعات لازم است؟
نه برای همه. برای قطعهای که از بازار آزاد آمده، تاریخش مشکوک است یا در کاربرد حساس استفاده میشود، بله. برای قطعهای که از lot بسته و با ردیابی کامل رسیده، بازرسی ظاهری و شمارش کافی است و X-ray روی نمونه انجام میشود.
اگر قطعه فقط در بازار آزاد پیدا شود چه؟
آن وقت ریسک باید مکتوب شود: آزمون کامل روی نمونه، تأیید کتبی مشتری برای استفاده، و برنامه جایگزین برای سری بعد. تصمیم استفاده از قطعه مشکوک متعلق به مشتری است، نه به تأمینکننده.
تفاوت قطعه بازیافتی و قطعه refurbished چیست؟
هر دو یک بار روی برد بودهاند. بازیافتی فقط تمیز و دوباره لیبل شده است، در حالی که refurbished ممکن است آزمون شده و پینهایش تازه شده باشد. از نظر ریسک، هیچکدام معادل قطعه نو نیستند و باید در سند مشخص شوند، نه اینکه با مارک قطعه نو فروخته شوند.
قدم بعدی
BOM و لیست قطعات حساس را بفرستید. در پاسخ مینویسیم کدام قلمها نیاز به بازرسی ویژه دارند، چه آزمونی روی نمونه انجام میشود، چه سندی با هر lot تحویل میشود و اگر قطعهای EOL باشد چه گزینهای قبل از توقف خط وجود دارد.