برد خامی که از بیرون سالم به نظر میرسد میتواند از داخل خراب باشد. جدایش لایهها، حباب در آبکاری سوراخ، ترک مویی در مس داخلی که در دمای اتاق تست را پاس میکند و زیر بار حرارتی باز میشود. اینها نقص ساخت برد است و هیچ مهارتی در لحیمکاری آن را جبران نمیکند. بیشترشان هم بعد از مونتاژ پیدا میشوند.
استاندارد IPC-6012 برای همین مرحله نوشته شده است: معیار پذیرش برد خام پیش از مونتاژ. این مقاله روی یک پرسش عملی تمرکز دارد: در سفارش برد مدار چاپی چه بندی از IPC-6012 را بنویسیم تا بحث بازرسی بعد از تحویل پیش نیاید.
IPC-6012 چه چیزی را میسنجد
این استاندارد چهار بخش اصلی ساخت برد را میسنجد و برای هر بخش عدد و معیار دارد.
- جنس و کیفیت لمینت: دمای گذار شیشهای، دمای تخریب، ضریب انبساط حرارتی و ثابت دیالکتریک. جدایش لایهها در هر سطحی نقص است. لکه سفید و ریزترک لمینت فقط در محدوده محدود و در کلاسهای پایینتر پذیرفته میشود.
- کیفیت آبکاری سوراخ: ضخامت مس در دیواره سوراخ، یکنواختی آبکاری و نبود حباب، برجستگی و ترک. حد معمول برای کلاس 2 و کلاس 3 حدود 20 تا 25 میکرومتر است.
- ماسک لحیم و پوشش سطح: تطابق ماسک، ضخامت و چسبندگی. جابهجایی ماسک که مس مجاور را لخت کند یا روی پد بیفتد نقص است. پوششهایی مثل HASL، ENIG، نقره غوطهور و OSP از نظر ضخامت، پوشش و لحیمپذیری بررسی میشوند.
- ابعاد و تست الکتریکی: اندازه کلی برد، موقعیت سوراخ، تطابق لایهها و عرض هادی در مقایسه با نقشه ساخت. تست پیوستگی و جدایش، باز و اتصال کوتاه را رد میکند.
سه کلاس و انتخاب درست
کلاس به کاربرد برد بستگی دارد، نه به سلیقه خریدار. جدول زیر تصمیم را ساده میکند.
| کلاس | کاربرد معمول برد | در سفارش |
|---|---|---|
| کلاس 1 | محصول مصرفی با عمر کوتاه | در سفارش پروژهای بهندرت استفاده میشود |
| کلاس 2 | تجهیزات صنعتی، مخابراتی و اداری | پیشفرض بیشتر سفارشهای برد |
| کلاس 3 | نظامی، هوافضا، پزشکی حیاتی و ایمنی خودرو | فقط با درخواست صریح و مدارک کامل |
تفاوت کلاس عددی است و در بازرسی دیده میشود. جدایش جزئی در لبه برد در کلاس 2 پذیرفته میشود و در کلاس 3 نقص است. حباب کوچک در یک ویا غیرحیاتی در کلاس 2 میگذرد و در کلاس 3 رد میشود. حلقه پد 0.05 میلیمتر در کلاس 2 قابل قبول است، ولی کلاس 3 حداقل 0.125 میلیمتر میخواهد.
پنج بندی که در سفارش برد خام نوشته میشود
بیشتر اختلافها از سفارش ناقص میآید، نه از ساخت بد. این پنج بند را بنویسید و برای هر کدام عدد و مدرک مشخص کنید:
- نسخه استاندارد و کلاس: IPC-6012 بههمراه شماره نسخه و کلاس مورد نیاز. نوشتن «مطابق IPC» بدون نسخه و کلاس قابل استناد نیست.
- سطح بازرسی و نمونهبرداری: بازرسی چشمی کامل برای همه بچها، نمونهبرداری بر اساس AQL برای کلاس 2 و تعداد نمونه مقطع برای هر بچ.
- مدارک الکتریکی: گزارش تست با پوشش کامل نتلیست، ولتاژ تست و مقاومت جدایش. گزارشی که فقط میگوید «تأیید شد» قابل پیگیری نیست.
- مدارک مواد: نوع لمینت، دمای گذار شیشهای، دمای تخریب و ضخامت مس پایه. اگر محصول در دمای بالا کار میکند، همین بند تعیینکننده است.
- شرط پذیرش و هزینه بازرسی مجدد: چه چیزی با انحراف مستند پذیرفته میشود، چه چیزی برگشت میخورد و هزینه بازرسی دوباره با کیست.
بازرسی ورودی در چهار مرحله
۱. بازرسی چشمی با بزرگنمایی
تطابق ماسک، خوانایی حروف، یکنواختی پوشش سطح و وضعیت لمینت بررسی میشود. خراش روی هادی، ورقه شدن ماسک و تیرگی ENIG در همین مرحله پیدا میشوند.
۲. کنترل ابعادی
اندازه کلی برد، موقعیت سوراخ و ابعاد نقاط بحرانی با نقشه ساخت مقایسه میشود. این مرحله معمولاً با کولیس و سیستم اندازهگیری نوری انجام میشود.
۳. بازبینی تست الکتریکی
گزارش تأمینکننده خوانده میشود. وقتی پوشش تست کامل نیست یا برد از تأمینکننده جدید میآید، تست مستقل انجام میشود. مهم پوشش نتلیست است، نه نوع دستگاه.
۴. مقطع
نمونهای از برد بریده، در رزین مانت و پولیش میشود و زیر میکروسکوپ با بزرگنمایی 100 تا 200 برابر بررسی میشود. ضخامت مس در دیواره سوراخ، لایه بینفلزی و سلامت لمینت اندازهگیری و ثبت میشود.
چرا مقطع مهمترین مرحله است
سه نقص وجود دارد که با چشم و با تست الکتریکی دیده نمیشود و فقط در مقطع پیدا میشود:
- حباب در آبکاری دیواره سوراخ: در دمای اتاق پیوستگی دارد و در چرخه حرارتی باز میشود.
- ترک در زانو: جایی که دیواره سوراخ به پد سطحی میرسد. ریشه معمولاً تنش مکانیکی یا انبساط حرارتی نامتعادل است.
- ضخامت مس کمتر از حد: عدد اسمی روی نقشه با آنچه در سوراخ آبکاری شده فرق دارد و هیچ تست الکتریکی این را نشان نمیدهد.
مقطع برای هر برد لازم نیست. برای تأمینکننده جدید، بردهای با لایه زیاد و محصولات کلاس 3 با نمونه بیشتر انجام میشود. همین قاعده را در سفارش بنویسید تا تعداد نمونه قابل بحث نباشد.
وقتی برد رد میشود چه اتفاقی میافتد
پاسخ به نوع و شدت نقص بستگی دارد و باید از قبل در سفارش مشخص شده باشد:
- نقص ظاهری جزئی: تغییر رنگ جزئی ماسک یا پخش شدن حروف، با انحراف مستند و تأیید خریدار پذیرفته میشود، به شرطی که روی کارکرد اثر نداشته باشد.
- نقص سیستمی: یک حباب در آبکاری معمولاً در کل بچ تکرار میشود. اینجا کل بچ برمیگردد و بازرسی صد درصد معنا ندارد.
- نقص پراکنده: بازرسی صد درصد بچ و جداسازی بردهای سالم. هزینه این کار باید پیش از سفارش روشن باشد.
ارزانترین نقطه برای پیدا کردن نقص ساخت، درِ ورودی است. اگر همان نقص بعد از مونتاژ پیدا شود، برد خام هم دور ریخته میشود و هم همه قطعاتی که روی آن لحیم شدهاند.
تفاوت IPC-6012 با IPC-A-610 در یک جمله
IPC-6012 برد خام را میسنجد و IPC-A-610 اتصال لحیم بعد از مونتاژ را. هر مرحله سند خودش را دارد. اگر فقط یکی در سفارش نوشته شود، اختلاف به مرحله بعد منتقل میشود، نه اینکه حل شود.
سوالات متداول
برای برد صنعتی کدام کلاس را بنویسیم؟
کلاس 2 پیشفرض است. کلاس 3 وقتی انتخاب میشود که توقف تجهیز پذیرفتنی نباشد یا تعمیر در محل ممکن نباشد. برای بردهای مخابراتی و اداری معمول، کلاس 3 هزینه اضافه است.
گزارش مقطع برای هر بچ لازم است؟
نه برای هر برد. برای تأمینکننده جدید، بردهای چندلایه و کلاس 3 بله. برای بقیه، گزارش هر بچ بههمراه یک مقطع دورهای کافی است. تعداد را در سفارش عدد بگذارید.
اگر تأمینکننده گزارش تست ندهد چه کنیم؟
تست مستقل انجام میشود. پوشش نتلیست مهمتر از نوع دستگاه است؛ گزارشی که بخشی از شبکه را تست نکرده باشد، برای پذیرش کافی نیست.
تفاوت ENIG و HASL در پذیرش چیست؟
HASL برای گامهای ریز مناسب نیست و ENIG سطح صافتری میدهد. هر دو در IPC-6012 معیار ضخامت و پوشش دارند و انتخاب به گام قطعه بستگی دارد.
IPC-6012 برای برد انعطافپذیر هم استفاده میشود؟
نه. این استاندارد برای برد سخت است و برد انعطافپذیر استاندارد جدا دارد. اگر سفارش ترکیبی است، هر بخش باید با سند خودش پذیرفته شود.
قدم بعدی
تعداد لایه، اندازه برد، نوع مواد، پوشش سطح و کلاس مورد نیاز را بفرستید. اگر توقف محصول پذیرفتنی نیست، همان را بنویسید. معیارهای پذیرش برد در صفحه استانداردهای کیفیت برد و مراحل بازرسی در صفحه کنترل کیفیت برد آمده است. محدوده ضخامت مس و تلورانس بردهای چندلایه در صفحه برد چندلایه و محصولات با نیاز اطمینان بالا در صفحه برد با اطمینان بالا آمده است.